José María Gabriel y Galán
Dendi Güiquipeya
José María Gabriel y Galán (Frades de la Sierra, Salamanca, el 28 e Húniu e 1870 - † Guihu e Granailla, Caçris, el 6 d'Eneru e 1905), pueta que escrebió en castellanu i estremeñu.
[eital] Biografia
Ihu e campusinus propietarius las sus tierras. Pasa la su enfáncia en el puebru natal asistiendu a su escuela, i a los 15 añus se treslada a Salamanca pa acontinal los sus estuyus (en esta epoca hazi los sus primerus versus). Al mesmu tiempu labuta en un pósitu e tehíus. En 1888 consigui el títulu e maestru e escuela i es destinau a Guihuelu, a unus 20 quilómetrus del su puebru natal. Al pocu tiempu va a Madril pa acontinal estuyandu ena "Escuela Normal Central". Nu permaneci muchu allí, pos la metrópoli le prouci rechazu (la huchea en angunas cartas de Modernópolis ).
Es destinau a Piedraíta (Ávila). El su estau e ánimu es bahu, firmandu las cartas a los sus collácius cumu El Solitario.
El hovin maestru se prefila ya cumu un zagal tristi, melancólicu, mu sensibri i de prohundas convicionis relihiosas (recibias de su mairi, Bernarda), que ya se notan enos sus puemas. Conoci a la su muhel Desideria (a la que huchea cariñosamenti mi vaquerilla) en 1893, i endi altoncis sufri un chambu raical. Abaldona el su puestu e maestru i se treslada a Guihu e Granailla, ondi admenistra la hesa El Tehal, propiedá el tíu e la su esposa. Allí alcuentra el tiempu i sosiegu pa madural la su puesía. Al tenel nacéncia su primel ihu (Jesús, 1898) componi El Cristu benditu, primera las sus famosas Estremeñas.
Espena el 6 de Eneru e 1905, a consecuencia e una pulmunía mal curá. El ayuntamientu e Guihu e Granailla mantiini la casa qu'abitó, cumu museu, ondi s'enseñan ohetus presonalis el pueta, donación de los sus ereerus.
[eital] Obra
La su obra puética se aparta el modernismu, huendu conservaora en estrutura i temática: defiendi la traición, la familia, la estirpi, el dogma católicu u la descansá via campestri.
Puemarius:
- Castellanas (1902)
- Estremeñas (1902)
- Campusinas (1904)
- Nuevas Castellanas (1905)
- Relihiosas (1906)
| Literatura n'estremeñu | |
|---|---|
|
Autoris: Juan José Camisón Fernández • Ismael Carmona Garcia • Francisco Durán Domínguez • Antòniu Garríu Correas • Aniceto Garrido Retortillo • Pablo Gonzálvez González • José María Alcón Olivera • José María Gabriel y Galán • Enrique Louzado Moriano Obras: Al tentu la providéncia • La Cohtitución Ehpañola en Ehtremeñu • El corral los mis agüelus • Ebanheliu sigún San Huan • Primera Gramática Ehtremeña • Primera Antología de Poesía Extremeña • El Prencipinu • Pan i verea • Requilorios Webs: Belsana • La billota literária • Cúyu pan esgarras? • EstremaWeb • Güiquipeya • La gurulla • Ogañu |
|