Clarice Lispector
| Clarice Lispector | ||
|---|---|---|
|
Clarice Lispector, en 1977. | ||
| Información pressonal | ||
| Nombri de nacencia | Хая Пинхасiвна Лиспектор | |
| Nacencia |
Prantilla:Fecha Chechelnik (República Socialista Soviética de Ucrania, Ucránia) | |
| Muerti |
Prantilla:Fecha Río de Janeiro (Brasil) | |
| Causa de muerti | Cáncer de ovario | |
| Residencia | Washington D.C., Nápoli, Berna, Rio de Janeiro y Rio de Janeiro | |
| Nacionalidá | Brasileña (desde 1943) | |
| Religión | judaísmu | |
| Familia | ||
| Cónyugi | Maury Gurgel Valente (1943-1959) | |
| Ijus | 5 | |
| Educación | ||
| Educau en | Faculdade Nacional de Direito | |
| Información prehessional/profissional | ||
| Oficiu |
guionista
| |
| Seudónimu | Helen Palmer y Terelu | |
| Sitiu web | www.claricelispector.com.br | |
| Destincionis |
| |
| Hirma |
| |
Chaya Pinjasivna Lispector, más conocía comu Clarice Lispector, (en ucranianu: Хая Пінкасівна Ліспектор; Chechelnik, Unión Soviética; 10 de diziembri de 1920–Ríu de Janeiru, Brasil; 9 de diziembri de 1977) hue una pediorista, reportera, trautora i escreviora de novelas, cuentus, librus infantilis i poemas ucraniana-brasileña. Las sus obras innovaoras i idiosincrásicas esploran una variedá d'estilus narrativus con temas d'intimidá i introspención i án síu aclamás enternacionalmenti. Nacía nuna familia judía en Podolia, nel oesti d'Ucrania, se muó tempranamenti a Brasil cola su familia, en meyu delos desastris qu'asolarun la su tierra natal endispués dela Primera Guerra Mundial. De difíci crasificación, ella definía la su escreviura comu un «no-estilu».[1] Es considerá una delas escritoras brasileñas más importantis del sigru XX. Perteneció ala tercera fasi del modernismu, dela generación brasileña del 45.
Creció en Recife, la capital del estau nordestinu de Pernambuco, ondi la su mairi murió quandu ella tenía nuevi añus. La familia se muó a Ríu de Janeiru ena su adolescencia. Mientras estudiava derechu en Ríu, prencipió a pubrical los sus primerus trebajus pedioristicus i cuentus, catapultandu-si ala fama alos 23 añus cola pubricación dela su primera novela, Cerca del corazón salvaje (Perto do Coração Selvagem), escrita comu un monólogu interiol nun estilu i lenguagi considerau revolucionariu en Brasil.
Dexó Brasil en 1944 tras casal-si con diplomáticu brasileñu i passó la siguienti década i media n'Uropa i Estaus Uníus. Endispués de regressal a Ríu de Janeiru en 1959, pubricó los cuentus de Lazos de Familia i la novela La pasión según G. H. (A Paixão Segundo G. H.). Tras resultal hería nun accidenti en 1966, al incendial-se el su apartamentu, pasó la última décaa dela su vida con frecuentis doloris, escribiendu i publicandu constantementi novelas i cuentus, incluiendu Agua Viva, ata la su muerti prematura en 1977.
Á síu objetu d'abondus librus i referencias a ella i ala su obra son comunis ena literatua i la música brasileñas. Varias delas sus obras s'án convertíu en películas. En 2009, l'escritol estauniensi Benjamin Moser publicó Por qué este mundo: una biografía de Clarice Lispector (Why This World: A Biography of Clarice Lispector). Dendi essa publicación, las sus obras án síu objetu dun estensu proyectu de retraución al inglés, publicau por New Directions Publishing i Penguin Modern Classics, siendu la primera brasileña en ingressal a essa prestigiosa seri. Moser, quien tamién es editol dela su antología The Complete Stories (2015), describi a Lispector comu la escritora judía más importanti del mundu dendi Kafka.[2]
Biografía
[adital | adital cóigu]Infancia
[adital | adital cóigu]Clarice Lispector, tuvu nacencia el 10 de diziembri de 1920, baxu el nombri Chaya Pinjasivna Lispector, en Chechelnik, Ucrania. Hue la tercera ija de Pinjas i Mania Lispector.[3] En 1921, la familia salió del país, hazia l'atual Moldavia i más tardi a Rumania. En Bucarest, en 1922, consiguierun pasaportis russus i el permisu pa viajal a Brasil, por lo qu'assin lograrun emigral a Maceió (Alagoas, Brasil), en ondi ya s'encontraban la hermana de Mania i l'esposu d'ella. Al legal a Brasil, toos tomarun nombris portuguesis: Pinjas se convirtió en Pedru, Mania en Marieta, i Chaya recibió el nombri de Clarice.[4] Quandu tenía tan solu cincu añus, los sus pairis se muarun a Recife, Pernambuco.[5] Ala edá de diés añus, la su mairi falleció.[6]
Eligil el portugués, prencipió a escrevil a temprana edá. Envió varius cuentus al Diariu de Pernambuco, el qual rechaçó las sus publicacionis nuna secion de contribucionis infantilis debíu a que, mientras qu'as estorias delos demás niñus poseían argún tipu de narrativa, los testus de Clarice no describían más que sensacionis. Una delas primeras influencias literarias que tuvu provinu del escritol Monteiro Lobato. Sobri el libru Las travesuras de Naricita —de Lobato—, Clarice escribió:[7]
Al legal a casa no prencipié a leel. Simulaba que no lo tenía, unicamenti pa sentil endispués el sobresaltu de tenel-lu. Oras más tardi lo abrí, leí argunas líneas maravillosas, lo cerré de nuevu, me fui a paseal pola casa, lo postergué entavía más yendu a comel pan con mantequilla, fingí no sabel ondi había guardau el libru, lo topaba, lo abría unus istantis. Creaba los ostáculus más falsus pa essa cosa clandestina qu'era la feliciá.
Formación
[adital | adital cóigu]Ala edá de catorci añus se muó a Ríu de Janeiru col su pairi i una delas sus dos hermanas. Allí, mu jovin, prencipió a leel librus d'autoris nacionalis i extranjerus de mayol relevancia, comu Machado de Assis, Rachel de Queiroz, Eça de Queiroz, Jorge Amado i Fiódor Dostoievski. Ingressó ena Facultá de Derechu dela Nuversidá Federal de Ríu de Janeiru (entocis denominá Nuversidá de Brasil) en 1939 ala ves qu'escribía pequeñas contribucionis pa periódicus i revistas dela época. Alos veintiún añus logró publicar Cerca del corazón salvaje, obra qu'había escritu alos diecinuevi añus i pola que recibió el premiu Graça Aranha ala mejol novela publicá en 1943.[8]
Siendu estudianti, conoció al su futuru esposu, el diplomáticu Maury Gurgel Valente, a quien acompañaría a menudu de país en país, ata la su separación en 1959. Las muanzas constantis fuerun una delas caraterísticas dela vida de Clarice, quien siguió en matrimoñu al su esposu, dejandu atrás ala su familia i amigus.
Nel su primel viaji a Uropa —a Nápolis—, en 1944 —en plena Segunda Guerra Mundial—, confesó: «En realidá no sé escribil cartas de viajis; en realidá ni siquiera sé viajal». Duranti el polvoreu, prestó ausiliu n'ospitalis a soldaus brasileñus heríus,[9] fue voluntaria col cuerpu d'enfermeras dela Fuerça Expedicionaria Brasileña.
Duranti un periodu de cincu añus, Clarice se treslaó varias vezis, d'Inglaterra a París i a Berna, ondi tuvu al su primel iju, Paulu. Duranti essus añus, estrañandu Brasil, entercambió cartas ábati a diariu col escritol i amigu suyu, Fernando Sabino. En 1946 publicó la su segunda novela, O lustre.
Carrera
[adital | adital cóigu]
De regressu a Ríu de Janeiru, en 1949, Lispector retomó la su actividá periodística; firmaba baju el seudónimu «Tereza Quadros» nuna coluna nun periódicu local. En setiembri de 1952 volvió a dejal Brasil, desplazándu-se col su esposu a Washington, DC. En febreru de 1952 dio a lús al su segundu iju: Pedru. En 1954 publicó la primera traución dun libru suyu: Cerca del corazón salvaje, en francés, con portá de Henri Matisse.[10] Ena capital estauniensi vivió ochu añus, enos qualis desenvolvió una gran amistá col escritol brasileñu Érico Veríssimo i la su esposa Mafalda. Dendi allí logró publicar cuentus en revistas brasileñas i mantuvu una gran actividá epistolar col escritol Otto Lara Resende.[11]
En 1959 se separó del su esposu pa regressal a Ríu de Janeiru, en ondi retomó de nuevu l'actividá periodística; escribió artículus enos meyus pa conseguil el dineru necesariu pa independizal-se. Un añu endispués publicó el su primel libru de cuentus, Lazos de familia, con relativu éssitu; al añu siguienti publicó la novela La manzana en la oscuridad, la qual sedríe convertía nuna obra de teatru. En 1963 publicó la qu'es considerá la su obra maestra: La pasión según G. H., la qual escribió en tan solu unus mesis.[12]
Nuna madrugá de 1966, l'escritora se durmió cun cigarru encendíu, lo que provocó un incendiu el qual destruyó el su dormitoriu i le provocó queaúras.[13] Con queaúras en gran parti del cuerpu, pasó mesis nel ospital. La su manu derecha, mu afectá, ábati tuvu que sel amputá polos méicus i jamás recuperaría la su mobiliá.[14] L'incidenti repercutió nel su estau d'ánimu, i las cicatricis i marcas nel su cuerpu le causarun frecuentis depresionis.
Debíu al su domiñu de portugués, ingrés, francés i castellanu, con fluiés; d'hebreu i yiddish, con cierta fluiés; i de nocionis de russu realizó abondas traucionis. Queó registru de qu'a primera i única traución de castellanu, fue el cuentu Estoria delos dos que soñarun, de Jorge Luis Borges, nel Jornal do Brasil.[15]
Entri el final delos añus sesenta i prencipius delos setenta, publicó librus infantilis, traucionis i adaptacionis d'obras extranjeras, obteniendu gran reconocimientu, por lo qu'impartió charlas i conferencias en distintas nuversidais de tol Brasil.[16]
Fallecimientu
[adital | adital cóigu]Mesis endispués dela publicación dela su última novela, La hora de la estrella, falleció vÍtima dun cánci d'ovariu, alos 56 añus en Ríu de Janeiru, el 9 de diziembri de 1977, alas diés dela mañana.[17] El su amigu Paulo Francis, diju que «ella se convirtió ena su mesma fición».[18] No puu sel aterrá al día siguienti debíu a qu'era el su cumpleaños i era sábadu. Fue sepultá entocis el domingu 11 de diziembri de 1977, nel cementeriu de Cajú.[19]
La su biblioteca pessonal i archivu de documentus (manuscritus de librus, correspondencia, etc.) s'encuentran disponibris ena Fundación Casa de Rui Barbosa,[20] i el Estitutu Moreira Salles,[21] dambos dos en Ríu de Janeiru.[22]
Estilu
[adital | adital cóigu]L'estilu dela escritura de Lispector es original.[23] En diversas entrevistas, manifestó que, al momentu d'escribil, era conscienti de lo que hazía. Se destaca enas sus obras un estilu i una estrutura mu líricus, con una interioridá prohunda i siempri relacioná con complejus procesus emocionalis i mentalis.[24]
Los personajis delas sus obras hazin observacionis, apreciacionis i presentacionis de situacionis vitalis duna manera mu afilá. Siempri con una prosa reflexiva, con momentus de misteriu i de polvoreus internus. Lispector se sentía cautivá cola presencia dela consciencia ena escritura, por lo qu'ellu era un tema recurrenti enas palabras delas sus pressonas. No tendía a muestral un análisis delos estaus mentalis delos personajis, sinu que mostraba diretamenti los sus pensamientus. Intentó dessa manera que los lectoris analizaran las sus obras pola su cuenta. Un denominaol común enos sus testus es la idea del conocimientu por sí mesmu.[25]
Análisis, crítica i legau dela su obra
[adital | adital cóigu]Dessistin abondus autoris los qualis án escritu librus d'ensayus i artículus d'análisis i crítica sobri la vida i l'obra de Clarice Lispector. Ai ensayus d'autoris talis comu Moacyr Scliar, Marjorie Agosín, Affonso Romano de Sant’Anna, Ida Vitale i demás, los qualis án discutíu las novelas, los cuentus, las crónicas i el periodismu de Lispector.
Nel su día, las obras de Lispector recibierun abondu análisis, i l'estilu delas sus obra legó a sel comparau col de Virginia Woolf i James Joyce.[26][27] El reconocíu críticu brasileñu Antonio Cándido, diju —sobri la primera novela de Lispector, Cerca del corazón salvaje (1944)— que: «Es un impresionanti intentu de tomal el muestru estilu de lenguaji torpi a reinus raramenti esploraus, lo que la obligó a adatal-se a una forma de pensamientu lenu de misteriu».[28] Olga de Sá, lamó al estilu delos pensamientus de Lispector «cuestionamientu ontológicu».[29]
La feminista francesa Hélène Cixous —reconocía por sel una gran aficioná de Lispector, quien la inspiró a escribil nuevas obras—, escribió un libru sobri la inspiración de Lispector sobri ella, titulau: L'Heure de Clarice Lispector.[30] Michael Marder, dela Nuversidá del País Vascu, escribió un artículu titulau Existenial Phenomenology According to Clarice Lispector, en ondi teorizó la fenomenología de Lispector sobri la basi dela novela La pasión según G. H. (1988). Joaquín M. Aguirre Romero, dela Nuversidá Complutensi de Madril, diju —nel su editorial, acerca dela escritora—: «Lispector es un laberintu i un océanu, una creaora inagotabli».[31] Floyd Merrell, nel su libru Clarice Lispector: From a Process-Oriented View, describió al estilu dela escritura de Lispector comu: «Entri la realidá i la fantasía, objetividá i subjetividá, razón i imaginación, el pensamientu lineal i los sentimientus no linealis fluyendu hazia toos i ninguna parti»; i diju que Clarice «esponi al letol a un vacíu qu'atrai ala ves qu'aterroriza» —en referencia alas novelas Agua viva, Un soplo de vida i La hora de la estrella—.
Ogañu, l'obra de Lispector acontina despertandu interés.[32] lo que leva a consideral-la en que sea l'autora latinoamericana más leía i reconocía en tol mundu.[33]
Prantilla:Cita</ref>
Obras
[adital | adital cóigu]Novelas
[adital | adital cóigu]Perto do Coração Selvagem (1943)
O Lustre (1946)
A Cidade Sitiada (1949)
A Maçã no Escuro (1961)
A Paixão Segundo G.H. (1964)
Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres (1969)
Água Viva (1973)
A Hora da Estrela (1977)
Um Sopro de Vida (1978)
Cuentus
[adital | adital cóigu]Alguns contos (1952)
Laços de família (1960)
A Legião estrangeira (1964)
Felicidade clandestina (1971)
A imitação da rosa (1973)
A Via-crúcis do corpo (1974)
Onde estivestes de noite (1974)
Para não esquecer (1978)
A Bela e a Fera (1979)
Literatura Infantil
[adital | adital cóigu]O Mistério do Coelho Pensante (1967)
A mulher que matou os peixes (1968)
A Vida Íntima de Laura (1974)
Quase de verdade (1978)
Como nasceram as estrelas (1987)
Periodismu i otras
[adital | adital cóigu]A Descoberta do Mundo (1984) (Crónicas)
Cartas perto do coração (2001) (Cartas)
Correspondências (2002) (Cartas)
Aprendendo a viver (2004) (Crónicas)
Referencias
[adital | adital cóigu]- ↑ Cita noticia|apellidos=López|nombre=Alberto|título=Clarice Lispector, la escritora incalificable en estilo y en forma|url=https://elpais.com/cultura/2018/12/10/actualidad/1544426497_594113.html%7Cfecha=10 de diciembre de 2018|fechaacceso=15 de noviembre de 2021|periódico=El País}}
- ↑ Cita web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/08/clarice-lispector/402011/%7Ctítulo=The Best 20th-Century Writer You've Never Heard Of|fechaacceso=2024-05-03|apellido=Ha|nombre=Thu-Huong|fecha=2015-08-21|sitioweb=The Atlantic|idioma=en}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=32}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=42}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=47-48}}
- ↑ Cita web|url=https://www.telam.com.ar/notas/202012/537862-clarice-lispector-aniversario-literatura.html%7Cfechaarchivo=2023-07-16%7Curlarchivo=http://web.archive.org/web/20230716092158/https://www.telam.com.ar/notas/202012/537862-clarice-lispector-aniversario-literatura.html%7Ctítulo=A cien años de su nacimiento, un viaje al universo libertario de Clarice Lispector|fechaacceso=2020-12-09|apellido=Racciatti|nombre=Emilia|fecha=2020-12-08|sitioweb=www.telam.com.ar}}
- ↑ cita libro|apellidos1=Clarice Lispector|título=Felicidad Clandestina y Otros Relatos}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=125}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=21}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=420}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=208}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=1}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=283}}
- ↑ Cita noticia|título=La pasión según Clarice Lispector|url=https://www.nytimes.com/es/2018/01/07/espanol/cultura/clarice-lispector-benjamin-moser-literatura.html%7Cperiódico=The New York Times|fecha=2018-01-07|fechaacceso=2020-12-09|issn=0362-4331|idioma=|apellidos=Carrión|nombre=Jorge|ubicación=|página=|número=}}
- ↑ Cita web|url=http://claricelispectorims.com.br/files/Obras_traduzidas_por_Clarice.pdf%7Ctítulo=Traduções feitas por Clarice|fechaacceso=2020-12-09|idioma=pt|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140923042612/http://claricelispectorims.com.br/files/Obras_traduzidas_por_Clarice.pdf%7Cfechaarchivo=2014-09-23}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|pp=282-284}}
- ↑ harvsp|Peixoto|1994|p=xx}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=383}}
- ↑ Harvsp|Moser|2009|p=384}}
- ↑ Cita web|url=http://www.casaruibarbosa.gov.br/dados/DOC/literatura/clarice_lispector/arquivosliterarios_clarice_Lispector.html%7Ctítulo=Arquivo Clarice Lispector|fechaacceso=2020-12-10|sitioweb=www.casaruibarbosa.gov.br|idioma=pt}}
- ↑ Cita web|url=https://claricelispectorims.com.br/%7Ctítulo=Clarice Lispector|fechaacceso=2020-12-10|sitioweb=Instituto Moreira Salles|idioma=pt-BR}}
- ↑ Cita web|url=https://elpais.com/cultura/2020-12-05/clarice-lispector-una-biblioteca-de-secretos.html%7Ctítulo=Clarice Lispector: una biblioteca de secretos|fechaacceso=2020-12-10|apellido=Galarraga Gortázar|nombre=Naiara|fecha=2020-12-05|sitioweb=EL PAÍS|idioma=es}}
- ↑ Cita web|url=https://webs.ucm.es/info/especulo/numero4/lispecto.htm%7Ctítulo=CLARICE LISPECTOR: LA PALABRA RIGUROSA|autor=Elena Losada Soler}}
- ↑ harvsp|Fitz|1985|p=41-51}}
- ↑ harvsp|Fitz|1985|pp=41-51}}
- ↑ cita libro|apellidos1=Fitz|nombre1=Earl E.|título=Clarice Lispector|url=https://archive.org/details/claricelispector0000fitz%7Cfecha=1985 |página=??}}
- ↑ Cita web|url=http://www.letraslibres.com/mexico/revista/la-busqueda-clarice-lispector%7Ctítulo=La búsqueda de Clarice Lispector|fechaacceso=2020-12-09|apellido=Gutiérrez Giraldo|nombre=Rafael|fecha=2020-12-01|sitioweb=Letras Libres|idioma=}}
- ↑ cita libro|apellidos1=Peixoto|nombre1=Marta|título=Passionate Fictions: Gender, Narrative, and Violence in Clarice Lispector|url=https://archive.org/details/passionatefictio00peix_0%7Cfecha=1994 |página= ??}}
- ↑ cita publicación|apellidos1=Vieira|nombre1=Nelson H.|título=Clarice Lispector: A Jewish Impulse and a Prophecy of Difference|publicación=Jewish Voices in Brazilian Literature|fecha=1995|página= ??}}
- ↑ cita publicación|apellidos1=Klobucka|nombre1=Anna|título=Hélène Cixous and the Hour of Clarice Lispector|publicación=SubStance, University of Wisconsin Press|fecha=1994|volumen=Vol. 23, No. 1, Issue 27 |página= ??}}
- ↑ cita publicación|apellidos1=Romero|nombre1=Joaquín Mª Aguirre|título=Editorial: Clarice Lispector|publicación=Espéculo: Revista de Estudios Literarios|fecha=2013|volumen=No. 51 |página= ??}}
- ↑ cita web |url=https://brecha.com.uy/las-metamorfosis-del-mal/ |título=Las metamorfosis del mal. Centenario de Clarice Lispector |fecha=24 de julio de 2020 |sitioweb=Brecha |apellido=Rosenbaum |nombre=Yudith }}
- ↑ Cita web|url=https://www.pagina12.com.ar/310798-clarice-lispector-la-escritora-que-escribia-en-medio-de-la-v%7Ctítulo=Clarice Lispector, la escritora que escribía en medio de la vida | Se cumplen mañana 100 años de su nacimiento|fechaacceso=2020-12-09|apellido=Friera|nombre=Silvina|fecha=2020-12-09|sitioweb=PAGINA12}}
Bibliografía
[adital | adital cóigu]Fitz, Earl E. (1985). Clarice Lispector. Twayne Publishers. ISBN 9780805766099 |isbn= incorrecto (ayuda).
Moser, Benjamin (2009). Why This World: A Biography of Clarice Lispector. Oxford University Press. ISBN 9780195385564.
Peixoto, Marta (1994). Passionate Fictions: Gender, Narrative, and Violence in Clarice Lispector. University of Minnesota Press. ISBN 9780816621931 |isbn= incorrecto (ayuda).
Enlacis esternus
[adital | adital cóigu]Estitutu Moreira Salles - Clarice Lispector (en portugués)