Ir al contenido

Macaronesia

Macaronésia
Mapa dela Macaronésia
Xentilíciu: macaronesiu
Superfícii 14 617 km²
Puebración 3 229 873 hab.
Densidá 221 hab./km²
Paísis Bandera de Cabu Verdi Cabu Verdi
Bandera d'España España
Bandera de Portugal Portugal
Dependéncias Bandera delas Açoris Açoris (POR)
Bandera de Canarias Canarias (ESP)
Bandera de Madeira Madeira (POR)
Idiomas rehionalis castellanu i portugués
Çona orária UTC−1 i UTC
UTC i UTC+1 (nel vranu)

Macaronesia es el nombri coletivu de cincu archipiélagus del Atlánticu Norti, más o menus cercanus al continenti africanu: Açoris, Canarias, Cabu Verdi, Madeira i Islas Salvajis.

El términu procedi del griegu μακάρων νησοι o μακάρων νήσοι (islas benditas), islas afortunás, islas delos Bienaventuraus o la morá delos hérois difuntus sigún la mitología griega, nel Estremu Ocidenti.

Las islas dela Macaronesia tienin abondus particulariais naturalis (botánicas, zoológicas, geológicas i climatológicas) en común: son, pol ejemplu, d'origen volcánicu i acogen una flora particularmenti rica i diversa,[1] con abondus endemismus.

A la «Macaronesia insular» se añii el llamau enclavi macaronésicu africanu, una çona continental dela costa africana assitiá aprosimadamenti entri Canarias i Cabu Verdi (es dizil, entri la costa del Sáhara Ocidental i el ríu Gambia), que comparti algunas delas especis endémicas delos archipiélagus macaronésicus.[2]

Etimología

[adital | adital cóigu]

El nombri Macaronesia fue gastau originalmenti polos griegus antigüs geógrafus pa referil-si a qualquiel isla assitiá al oesti del estrechu de Gibraltar. Dimana delas palabras griegas que sinifican ‘islas delos afortunaus’ (μακάρων νῆσοι, makárōn nēsoi). El términu cayó en desusu ata que fue recuperau en 1917 col su sentíu atual.[3]

Cassionalmenti, el nombri s’escrevi de manera errónea «Macronesia» [cita requerida] por falsa analogía con Micronesia, un grupu d’archipiélagus del Océanu Pacíficu que no tien relación con Macaronesia i cuyu nombri tamién dimana del griegu.

Geografía i geología

[adital | adital cóigu]
Capas de tefra volcánica dela erución de 1957 del Capelinhos, en Faial, enas Açoris. Las islas macaronésicas se forman pola atividá volcánica.

Las islas dela Macaronesia son d’origen volcánicu i se crei que son el resultau de várius puntus calientis geológicus.[4] Debíu ala su assitación geográfica, al su relievi variu i alas sus diferéncias d’altitú, las montañas macaronésicas presentan una ampla variedá de climas. Estus incluyin los climas oceánicu, mediterráneu i subtropical úmidu enas Açoris; el climi tropical de sabana en Madeira; los climas desérticu i semiáridu enas Islas Canarias;[5] i un climi tropical en Cabu Verdi.

En dellus lugaris se producin variacionis nel climi debíu al efeutu dela sombra orográfica. Los bosquis de laurisilva dela Macaronesia son un tipu de bosqui nubosu de montaña con especis vegetalís relictas dun tipu de vegetación qu’originalmenti cubría buena parti dela cuenca mediterránea, quandu el climi dessa región era más úmidu. Estas especis vegetalís, munchas delas qualis son endémicas, án evolucionau p’adaptal-si alas condicionis climáticas variabris delas islas.

Las islas macaronésicas tienin una biogeografía única nel mundu. En ellas abitan distintas comuniais de prantas i animalis. En particular, el géneru d’arañas saltarinas Macaroeris recibi el su nombri dela Macaronesia. Comu denguna delas islas macaronésicas formó jamás parti dun continenti, toas las prantas i animalis autóctonus alcançorin las islas por dispersión a longa distáncia. Los bosquis de fronda laurácea, llamaus laurisilva, cubriun antañu la mayol parti delas Açoris i Madeira, amás de partis delas Canarias, a una altitú entri los 400 i los 1200 m; las Canarias orientalis i Cabu Verdi eran demasiáu secas.

Estus bosquis se paecin alos antigüs bosquis que cubriun la cuenca mediterránea i el noroesti d’África antis del enfriamientu i l’assecamiento delas eras glacialis. Sigún las evidéncias fósilis, los árbolis delos génerus Apollonias, Clethra, Dracaena, Ocotea, Persea i Picconia, que se topan enos bosquis de laurisilva macaronésicus, tamién medrorin alreol del Mediterráneu antis delas eras glacialis.

■ Açoris; ■ Madeira; ■ Salvajis (entri Madeira i Canarias); ■ Canarias; ■ Cabu Verdi.

Toas las islas dela Macaronesia tienin un origen volcánicu, inque la naturalécia desti vulcanismu solu está clara nel casu delas Açoris, que emergin diretamenti sobri la dorsal mesoatlántica. Respetu al restu delos archipiélagus, s'especula cona dessistencia de várius puntus calientis nel Océanu Atlánticu. Amás, en algunas islas assitiás sobri la cortécia de transición continental-oceánica, como Lanzaroti i Fuerteventura, l'ascensu del material piroclásticu á podíu transportal ala superficii material sedimentariu del bordi continental.

Paleomacaronésia

[adital | adital cóigu]

Las rocas más antigas dela Macaronesia atual se topan en Salvaji Grandi, con una edá de 27 millonis d'añus, lo qu'endiña qu'esta fue la primera isla del grupu. Nostanti, gracias alos sistemas moernus de cartografía submarina, s'án destapau cordilleras i montis submarinus que presentan evidéncias d'habel estau emergíus sobri el nivel del mari nel passau. Estus montis submarinus s'originorin nel Paleógenu (64-25 Ma AP) debíu ala atividá delos mesmus puntus calientis que endispués originaríen las islas qu'ogañu conocemus en Madeira i Canarias. Un tercel puntu calienti hadríe formau el archipiélagu del Sáhara, entri Canarias i Cabu Verdi, ogañu sumergíu. Por últimu, al sul delas Açoris se topa otru archipiélagu formau únicamenti por montis submarinus llamau Gran Meteor. Los más antigüs destus montis submarinus, Omonde (província volcánica de Madeira) i Lars (província volcánica de Canarias), tienin al menus 70 millonis d'añus i emergorin duranti el Cretácicu. Estu triplica ábati la edá estimá del conhuntu d'islas que es la Macaronesia.[6]

El climi macaronésicu vien determinau polos vientus dominantis, los alísius, i ocasionamenti pol sirocu, las corrientis oceánicas (corrienti de Canarias) i la su latitú geográfica. Abarca dendi el climi oceánicu, templau i úmidu delas Açoris i Madeira, ata el tropical suavi con pluviosidá mu escassa i irregular en Cabu Verdi.

Las islas presentan ecosistemas únicus compuestus por fauna i flora endémica. Ninguna fue parti del continenti africanu geológicamenti, assina que la biodiversidá alcançó las islas pola vía aérea i marítima.

Destacan los importantis enclavis de laurisilva, un tipu de bosqui relictu dela era terciária que cubri çonas de Madeira, Açoris i Canarias i que son redutus delos qu'esistíun ena çona mediterránea antis delas glaciacionis. La tala de bosquis pa obtenel madera i tierras cultivabris á produzíu un importanti retrocessu dela vegetación nativa, alcuentrándu-si la laurisilva reduzía a pequeñus redutus. Algu similar ocurri con el dragu, que apareci en Canarias, Cabu Verdi i Marruecus, i con una güena parti dela biota delas islas, que s'alcuentra en gravi peliru d'estinción.

Vista de Ponta Furada, ena isla de São Jorge, Açoris.

La flora varía en función del altol i dela su esposición o no alos úmidus vientus alísius, procedentis del nordesti. Assina, en Canarias pol ejemplu, se puein destinguil várius pisus bioclimáticus claramenti diferenciaus:

Pobremas de conservación

[adital | adital cóigu]
Los redutus que quean del ameaçau bosqui primitivu de laurisilva dela Macaronesia, esceutu en Cabu Verdi, fuerun protehíus pola legislación dela Unión Uropea en 2001.

Buena parti dela vegetación autóctona original á síu reemplaçá por causa dela atividá umana, incluías la tala delos bosquis pa obtenel madera i leña, l’eliminación dela vegetación pa crial pastus i tierras agrícolis, i la introdución de prantas i animalis foránius enas islas. El hábitat dela laurisilva á quedau reduzíu a pequeñus redutus separaus. Comu resultau, buena parti dela biota endémica delas islas está ogañu en gravi peliru d’estinción o s’á estinguíu.

Los depredaoris introduzíus —en particular los gatus domésticus, munchus delus pertencientis a puebracionis asilvestrás— representan ogañu una delas ameaças más gravis pala fauna endémica. Inque los gatus caçan prencipalmenti otrus mamíferus foránius introduzíus, comu roeoris i conejus, la hucia destas presas mantién una puebración felina tan grandi qu’á desencadenau un procesu conocíu comu iperdepredación. Esti procesu aumenta entavía más l’impautu negativu dessa puebración sobri la cantidá de reptilis i avís endémicas.[8][Huenti no fiabli: esti blog anónimu resumi i cita huentis válidas, que devríen gastal-si diretamenti.]

Dendi 2001, los esfuerçus de conservación dela Unión Uropea, establecíus polas regulacionis dela Natura 2000, án dau comu resultau la proteción d’amplas estensionis de tierra i mari enas Açoris, Madeira i las Islas Canarias, con una superficii total de 5000 km².[9]

Demografía

[adital | adital cóigu]

Ata el sigru XV, l'únicu archipiélagu macaronésicu abitau era Canarias, que fue colonizau ena Antigüedá por puebrus norteafricanus. Posteriormenti, tolus los archipiélagus án recebíu fuertis corrientis migratórias dendi Uropa i África. Ogañu, munchus destus territórius insularis soportan una densidá demográfica alta o mu alta i en tolus elus se palra un idioma iberorromanci: el castellanu o el portugués.

BanderaArchipiélaguEstauSuperficii terrestriAbitantisDensidá (ab./km²)Idioma
Bandera delas Islas CanariasIslas CanariasEspaña7447 km²2 176 412292castellanu
Bandera de Cabu VerdiCabu VerdiCabu Verdi4033 km²566 252[10]140portugués
Bandera de MadeiraMadeiraPortugal801 km²250 769[11]313portugués
Bandera delas AçorisAçorisPortugal2333 km²236 440101portugués
Bandera de MadeiraIslas Salvajis[12]Portugal3 km²dengununuladengunu
Total Macaronesia14 617 km²3 229 873221
Ponta do Sol, ena isla de Santo Antão, Cabu Verdi.
Costa de Pitón Grandi, enas Islas Salvajis.
Costa norti dela isla de Madeira.
Volcán en Fuerteventura, Canarias.
Caldeira das Sete Cidades, São Miguel, Açoris.
NombriArchipiélaguEstauPuebraciónSuperficii (km²)Altol másimu (m s. n. m.)Destapaura[13]
AlegranzaCanariasEspaña010,30289
BoavistaCabu VerdiCabu Verdi16 621620,003871460
BrancoCabu VerdiCabu Verdi03,00126
BravaCabu VerdiCabu Verdi557967,009761462
BugioMadeiraPortugal03,004111420
CalMadeiraPortugal01,40178
ChãoMadeiraPortugal01,001041420
CimaMadeiraPortugal00,30121
CorvoAçorisPortugal38417,137181452
Deserta GrandiMadeiraPortugal010,004791420
FaialAçorisPortugal14 334173,0010431451
FloresAçorisPortugal3428143,009141452
FogoCabu VerdiCabu Verdi35 416476,0028291460
FuerteventuraCanariasEspaña124 0661659,748121339
La GomeraCanariasEspaña22 162369,7614871341
GraciosaAçorisPortugal409160,844021450
La GraciosaCanariasEspaña72329,05266
Gran CanariaCanariasEspaña857 1711560,1019561341
El HierruCanariasEspaña11 646268,7115011341
LanzarotiCanariasEspaña159 021845,946701312
LobusCanariasEspaña04,581271339
MadeiraMadeiraPortugal245 595740,7018621418
MaioCabu VerdiCabu Verdi7111265,004361460
Montaña ClaraCanariasEspaña02,70256
La PalmaCanariasEspaña83 875708,3224261341
PicoAçorisPortugal13 883444,8023511439
Pitón GrandiSalvajisPortugal00,20491438
Pitón PequeñaSalvajisPortugal00,08181438
Porto SantoMadeiraPortugal515842,175171418
RasoCabu VerdiCabu Verdi07,0073
Roqui del EstiCanariasEspaña00,0684
Roqui del OestiCanariasEspaña00,0141
SalCabu VerdiCabu Verdi36 769216,004061460
Salvaji GrandiSalvajisPortugal02,451631438
Santa MaríaAçorisPortugal540897,405901427
Santa LuziaCabu VerdiCabu Verdi035,003951462
SantiagoCabu VerdiCabu Verdi301 280991,0013941460
Santo AntãoCabu VerdiCabu Verdi39 324779,0019791462
São JorgeAçorisPortugal8373237,5910531439
São MiguelAçorisPortugal133 295746,0011031427
São NicolauCabu VerdiCabu Verdi12 260388,0013401462
São VicenteCabu VerdiCabu Verdi82 680227,007251462
TenerifeCanariasEspaña944 1072034,3837181341
TerceiraAçorisPortugal53 244402,2010231439

Veldi tamién

[adital | adital cóigu]

Referéncias

[adital | adital cóigu]
  1. ↑ Kim, S-C.; McGowen, M. R.; Lubinsky, P.; Barber, J. C.; Mort, M. E., et al. (20 de mayu de 2008). «Timing and Tempo of Early and Successive Adaptive Radiations in Macaronesia». PLoS ONE, 3 (5). DOI: 10.1371/annotation/a8922076-0da4-41ff-94ef-5e44f60d1895.
  2. ↑ García-Talavera Casañas, Francisco (1999). «La Macaronesia, consideraciones geológicas, biogeográficas y paleoecológicas». Ecología y cultura en Canarias, pp. 39-64. ISBN 84-88594-20-8.
  3. ↑ «The Historical Thesaurus of English; entry for Macaronesia». Consultau el 12 de juliu de 2024.
  4. ↑ Error en la cita: Etiqueta <ref> no válida; no se ha definido el contenido de las referencias llamadas "auto"
  5. ↑ «Macaronesian Climate Atlas». AEMET. Consultau el 28 de hebreru de 2021.
  6. ↑ Fernández-Palacios, José María. «Relictualismo en islas oceánicas. El caso de la laurisilva macaronésica». Scientia Biodiversitatis. ISBN 978-84-692-5169-0.
  7. ↑ Bramwell, David (1997). Flora de las islas Canarias. Guía de bolsillo. Primera edición. Madrid: Editorial Rueda, pp. 3-17. ISBN 84-7207-102-2.
  8. ↑ Jorge (28 de marçu de 2013). «Stray pets: Cat diet in Macaronesia (Atlantic Ocean)». Consultau el 18 de juniu de 2019.
  9. ↑ «The Macaronesian Region». Comisión Uropea. Consultau el 17 de mayu de 2017.
  10. ↑ Cape Verde Population, Countrymeters. Consultau el 5 de eneru de 2023.
  11. ↑ INE Portugal.
  12. ↑ Las Islas Salvajis están incluías alministrativamenti ena Región Autónoma de Madeira.
  13. ↑ Fecha de redestapaura nel casu delas islas Canarias, conocías ena Antigüedá.

Enlacis esternus

[adital | adital cóigu]