Macaronesia
| Macaronésia | |
|---|---|
| Xentilíciu: macaronesiu | |
| Superfícii | 14 617 km² |
| Puebración | 3 229 873 hab. |
| Densidá | 221 hab./km² |
| Paísis | |
| Dependéncias | |
| Idiomas rehionalis | castellanu i portugués |
| Çona orária | UTC−1 i UTC UTC i UTC+1 (nel vranu) |
Macaronesia es el nombri coletivu de cincu archipiélagus del Atlánticu Norti, más o menus cercanus al continenti africanu: Açoris, Canarias, Cabu Verdi, Madeira i Islas Salvajis.
El términu procedi del griegu μακάρων νησοι o μακάρων νήσοι (islas benditas), islas afortunás, islas delos Bienaventuraus o la morá delos hérois difuntus sigún la mitología griega, nel Estremu Ocidenti.
Las islas dela Macaronesia tienin abondus particulariais naturalis (botánicas, zoológicas, geológicas i climatológicas) en común: son, pol ejemplu, d'origen volcánicu i acogen una flora particularmenti rica i diversa,[1] con abondus endemismus.
A la «Macaronesia insular» se añii el llamau enclavi macaronésicu africanu, una çona continental dela costa africana assitiá aprosimadamenti entri Canarias i Cabu Verdi (es dizil, entri la costa del Sáhara Ocidental i el ríu Gambia), que comparti algunas delas especis endémicas delos archipiélagus macaronésicus.[2]
Etimología
[adital | adital cóigu]El nombri Macaronesia fue gastau originalmenti polos griegus antigüs geógrafus pa referil-si a qualquiel isla assitiá al oesti del estrechu de Gibraltar. Dimana delas palabras griegas que sinifican ‘islas delos afortunaus’ (μακάρων νῆσοι, makárōn nēsoi). El términu cayó en desusu ata que fue recuperau en 1917 col su sentíu atual.[3]
Cassionalmenti, el nombri s’escrevi de manera errónea «Macronesia» [cita requerida] por falsa analogía con Micronesia, un grupu d’archipiélagus del Océanu Pacíficu que no tien relación con Macaronesia i cuyu nombri tamién dimana del griegu.
Geografía i geología
[adital | adital cóigu]
Las islas dela Macaronesia son d’origen volcánicu i se crei que son el resultau de várius puntus calientis geológicus.[4] Debíu ala su assitación geográfica, al su relievi variu i alas sus diferéncias d’altitú, las montañas macaronésicas presentan una ampla variedá de climas. Estus incluyin los climas oceánicu, mediterráneu i subtropical úmidu enas Açoris; el climi tropical de sabana en Madeira; los climas desérticu i semiáridu enas Islas Canarias;[5] i un climi tropical en Cabu Verdi.
En dellus lugaris se producin variacionis nel climi debíu al efeutu dela sombra orográfica. Los bosquis de laurisilva dela Macaronesia son un tipu de bosqui nubosu de montaña con especis vegetalís relictas dun tipu de vegetación qu’originalmenti cubría buena parti dela cuenca mediterránea, quandu el climi dessa región era más úmidu. Estas especis vegetalís, munchas delas qualis son endémicas, án evolucionau p’adaptal-si alas condicionis climáticas variabris delas islas.
Las islas macaronésicas tienin una biogeografía única nel mundu. En ellas abitan distintas comuniais de prantas i animalis. En particular, el géneru d’arañas saltarinas Macaroeris recibi el su nombri dela Macaronesia. Comu denguna delas islas macaronésicas formó jamás parti dun continenti, toas las prantas i animalis autóctonus alcançorin las islas por dispersión a longa distáncia. Los bosquis de fronda laurácea, llamaus laurisilva, cubriun antañu la mayol parti delas Açoris i Madeira, amás de partis delas Canarias, a una altitú entri los 400 i los 1200 m; las Canarias orientalis i Cabu Verdi eran demasiáu secas.
Estus bosquis se paecin alos antigüs bosquis que cubriun la cuenca mediterránea i el noroesti d’África antis del enfriamientu i l’assecamiento delas eras glacialis. Sigún las evidéncias fósilis, los árbolis delos génerus Apollonias, Clethra, Dracaena, Ocotea, Persea i Picconia, que se topan enos bosquis de laurisilva macaronésicus, tamién medrorin alreol del Mediterráneu antis delas eras glacialis.

Toas las islas dela Macaronesia tienin un origen volcánicu, inque la naturalécia desti vulcanismu solu está clara nel casu delas Açoris, que emergin diretamenti sobri la dorsal mesoatlántica. Respetu al restu delos archipiélagus, s'especula cona dessistencia de várius puntus calientis nel Océanu Atlánticu. Amás, en algunas islas assitiás sobri la cortécia de transición continental-oceánica, como Lanzaroti i Fuerteventura, l'ascensu del material piroclásticu á podíu transportal ala superficii material sedimentariu del bordi continental.
Paleomacaronésia
[adital | adital cóigu]Las rocas más antigas dela Macaronesia atual se topan en Salvaji Grandi, con una edá de 27 millonis d'añus, lo qu'endiña qu'esta fue la primera isla del grupu. Nostanti, gracias alos sistemas moernus de cartografía submarina, s'án destapau cordilleras i montis submarinus que presentan evidéncias d'habel estau emergíus sobri el nivel del mari nel passau. Estus montis submarinus s'originorin nel Paleógenu (64-25 Ma AP) debíu ala atividá delos mesmus puntus calientis que endispués originaríen las islas qu'ogañu conocemus en Madeira i Canarias. Un tercel puntu calienti hadríe formau el archipiélagu del Sáhara, entri Canarias i Cabu Verdi, ogañu sumergíu. Por últimu, al sul delas Açoris se topa otru archipiélagu formau únicamenti por montis submarinus llamau Gran Meteor. Los más antigüs destus montis submarinus, Omonde (província volcánica de Madeira) i Lars (província volcánica de Canarias), tienin al menus 70 millonis d'añus i emergorin duranti el Cretácicu. Estu triplica ábati la edá estimá del conhuntu d'islas que es la Macaronesia.[6]
Climi
[adital | adital cóigu]El climi macaronésicu vien determinau polos vientus dominantis, los alísius, i ocasionamenti pol sirocu, las corrientis oceánicas (corrienti de Canarias) i la su latitú geográfica. Abarca dendi el climi oceánicu, templau i úmidu delas Açoris i Madeira, ata el tropical suavi con pluviosidá mu escassa i irregular en Cabu Verdi.
Flora
[adital | adital cóigu]Las islas presentan ecosistemas únicus compuestus por fauna i flora endémica. Ninguna fue parti del continenti africanu geológicamenti, assina que la biodiversidá alcançó las islas pola vía aérea i marítima.
Destacan los importantis enclavis de laurisilva, un tipu de bosqui relictu dela era terciária que cubri çonas de Madeira, Açoris i Canarias i que son redutus delos qu'esistíun ena çona mediterránea antis delas glaciacionis. La tala de bosquis pa obtenel madera i tierras cultivabris á produzíu un importanti retrocessu dela vegetación nativa, alcuentrándu-si la laurisilva reduzía a pequeñus redutus. Algu similar ocurri con el dragu, que apareci en Canarias, Cabu Verdi i Marruecus, i con una güena parti dela biota delas islas, que s'alcuentra en gravi peliru d'estinción.
La flora varía en función del altol i dela su esposición o no alos úmidus vientus alísius, procedentis del nordesti. Assina, en Canarias pol ejemplu, se puein destinguil várius pisus bioclimáticus claramenti diferenciaus:
- Çona baha. Se devii, ala su vezi, nun cinturón costeru dominau pola tabaiba dulci, la tolda o el tarahal ata los 100 m i, por cima desti, las comuniais xerofíticas, formás por cardonis, aulagas, verodis, behequis, dragus i palmeras.
- Bosqui de laurisilva. Apareci n'aquellas islas con montañas suficientementi altas pa general el mari de nubis, generalmenti enas laderas setentrionalis entri los 600 i 1500 m s. n. m. Las lauráceas son las prantas predominantis, acompañás de helechus, salvias i cinerarias, assin como breçus i fayas.
- Pinal. El pinu canariu es la prencipal especi i puei estal presenti ata los 1900 m d'altitú. Inque cobija pocu sotobosqui, tamién aparecin codesus, jaras o tomillus.
- Alta montaña. Las çonas de cumbrera delas islas con montañas más altas presentan una vegetación arbustiva formá por abondus endemismus, entri los que destacan las leguminosas, los tajinastis o las violetas.[7]
Pobremas de conservación
[adital | adital cóigu]
Buena parti dela vegetación autóctona original á síu reemplaçá por causa dela atividá umana, incluías la tala delos bosquis pa obtenel madera i leña, l’eliminación dela vegetación pa crial pastus i tierras agrícolis, i la introdución de prantas i animalis foránius enas islas. El hábitat dela laurisilva á quedau reduzíu a pequeñus redutus separaus. Comu resultau, buena parti dela biota endémica delas islas está ogañu en gravi peliru d’estinción o s’á estinguíu.
Los depredaoris introduzíus —en particular los gatus domésticus, munchus delus pertencientis a puebracionis asilvestrás— representan ogañu una delas ameaças más gravis pala fauna endémica. Inque los gatus caçan prencipalmenti otrus mamíferus foránius introduzíus, comu roeoris i conejus, la hucia destas presas mantién una puebración felina tan grandi qu’á desencadenau un procesu conocíu comu iperdepredación. Esti procesu aumenta entavía más l’impautu negativu dessa puebración sobri la cantidá de reptilis i avís endémicas.[8][Huenti no fiabli: esti blog anónimu resumi i cita huentis válidas, que devríen gastal-si diretamenti.]
Dendi 2001, los esfuerçus de conservación dela Unión Uropea, establecíus polas regulacionis dela Natura 2000, án dau comu resultau la proteción d’amplas estensionis de tierra i mari enas Açoris, Madeira i las Islas Canarias, con una superficii total de 5000 km².[9]
Demografía
[adital | adital cóigu]Ata el sigru XV, l'únicu archipiélagu macaronésicu abitau era Canarias, que fue colonizau ena Antigüedá por puebrus norteafricanus. Posteriormenti, tolus los archipiélagus án recebíu fuertis corrientis migratórias dendi Uropa i África. Ogañu, munchus destus territórius insularis soportan una densidá demográfica alta o mu alta i en tolus elus se palra un idioma iberorromanci: el castellanu o el portugués.
| Bandera | Archipiélagu | Estau | Superficii terrestri | Abitantis | Densidá (ab./km²) | Idioma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Islas Canarias | España | 7447 km² | 2 176 412 | 292 | castellanu | |
| Cabu Verdi | Cabu Verdi | 4033 km² | 566 252[10] | 140 | portugués | |
| Madeira | Portugal | 801 km² | 250 769[11] | 313 | portugués | |
| Açoris | Portugal | 2333 km² | 236 440 | 101 | portugués | |
| Islas Salvajis[12] | Portugal | 3 km² | dengunu | nula | dengunu | |
| Total Macaronesia | 14 617 km² | 3 229 873 | 221 | |||
Islas
[adital | adital cóigu]

Veldi tamién
[adital | adital cóigu]Referéncias
[adital | adital cóigu]- ↑ Kim, S-C.; McGowen, M. R.; Lubinsky, P.; Barber, J. C.; Mort, M. E., et al. (20 de mayu de 2008). «Timing and Tempo of Early and Successive Adaptive Radiations in Macaronesia». PLoS ONE, 3 (5). DOI: 10.1371/annotation/a8922076-0da4-41ff-94ef-5e44f60d1895.
- ↑ García-Talavera Casañas, Francisco (1999). «La Macaronesia, consideraciones geológicas, biogeográficas y paleoecológicas». Ecología y cultura en Canarias, pp. 39-64. ISBN 84-88594-20-8.
- ↑ «The Historical Thesaurus of English; entry for Macaronesia». Consultau el 12 de juliu de 2024.
- ↑ Error en la cita: Etiqueta
<ref>no válida; no se ha definido el contenido de las referencias llamadas "auto" - ↑ «Macaronesian Climate Atlas». AEMET. Consultau el 28 de hebreru de 2021.
- ↑ Fernández-Palacios, José María. «Relictualismo en islas oceánicas. El caso de la laurisilva macaronésica». Scientia Biodiversitatis. ISBN 978-84-692-5169-0.
- ↑ Bramwell, David (1997). Flora de las islas Canarias. Guía de bolsillo. Primera edición. Madrid: Editorial Rueda, pp. 3-17. ISBN 84-7207-102-2.
- ↑ Jorge (28 de marçu de 2013). «Stray pets: Cat diet in Macaronesia (Atlantic Ocean)». Consultau el 18 de juniu de 2019.
- ↑ «The Macaronesian Region». Comisión Uropea. Consultau el 17 de mayu de 2017.
- ↑ Cape Verde Population, Countrymeters. Consultau el 5 de eneru de 2023.
- ↑ INE Portugal.
- ↑ Las Islas Salvajis están incluías alministrativamenti ena Región Autónoma de Madeira.
- ↑ Fecha de redestapaura nel casu delas islas Canarias, conocías ena Antigüedá.