Aoristu

Dendi Güiquipeya

El aoristu (en griegu ἀόριστος “endefiniu”) es el tiempu la flessión verbal nel que la ación aconteci nun puntu indetelminau el tiempu. Polo heneral se palra d’aoristu al respetivi la luenga griega, anque es legau el induropeu.

Continius

[eital] Tipus d’aoristu en griegu antíguu

[eital] Aoristu atemáticu

Se caraiterizan pola alternáncia raical grau prenu singulal/grau reduciu prural en temas raicalis monosilábicus i disilábicus. V. gr.: ἔ-δω-κ-α/ἔ-δο-μεν. Angunus verbus presentan amás un alargaeru morfolóhicu -k- nel singulal: ἔθη-κ-α/ἔθεμεν (cf. latín fē-c-ī < *fefē-k-ai).

[eital] Aoristu intransitivu en –ην i –θην

Un númiru verbus griegus presentan un alargaeru en -ē- con valia estativa dau notras luengas la rama baltuslava i en latín que endispués conholmarun gran parti la tercel conhugación (tacēre, manēre, fulgēre, iacēre). En griegu essus verbus passarun a tenel holma passiva —ἐχάρην pretenecienti a un presenti χαίρω—. Esti enfihu vocálicu en griegu alquirió en muchus verbus una θ d’orihin enteosu diendu passu a aoristus en –θην, que hue la telminación que se heneralizó ena conhugación regulal passiva: ἔλυθην.

[eital] Aoristu temáticu

Esti aoristu se caraiteriza pol gastal un vocalismu de timbri ĕ/ŏ entri el raical i la desinéncia, estuviendu el própiu raical en grau reduciu. V. gr.: ἔλιπον (tema *leip-/loip-).

[eital] Aoristu simáticu

En orihin se tratan de verbus atemáticus alternantis. El griegu, a la escontra de luengas cumu el sáscritu, heneralizó un mesmu tema raical prenu pa tol paradima: ἔγραψα/γράφω. El morfema caraiterísticu es una -s- entri el raical i la desinéncia, peru el griegu añiyó, amás, una ă quandu queaban apellá la -s- cola desinéncia con esmiençu consonánticu: ἔ-λυ-σ-μεν → ἐλύσαμεν. El contatu con raical consonánticu criaban grupus inestabris pa la fonética griega —alatrasinu líquia (ἔτεν-σα > ἔτεινα) — i asimilacionis i cambeus gráficus —alatrasinu oclusivas (ἔβλαπσα > ἔβλαψα)—.

[eital] El aoristu nel griegu muelnu

El aoristu nel griegu contemporanu rescreci la morfolohia antígua, peru á esprimentau un prohessu regularizanti. Assina, apañandu el tema presenti es faci avrigual cúmu se holma el aoristu dun verbu tuviendu en cuenta la telminación el tema raical: tuviendu un raical en -ν- ο -ίζ-, el aoristu acabihará en -σα (λύνω/έλυσα; κερδίζω/κέρδισα). La conhugación temática resurta compricá entantu que pun mesmu tema en -α- puei correspondel una telminación –ησα, -εσα u –ασα (αγαπάω/αγάπησα; φοράω/φόρεσα; γελάω/γελάσα).

[eital] Bibliografia

  • Berenguer Amenós, J., Gramática griega, Barcelona, Bosch, 2002 (37ª ed.).
  • Chantraine, P., Morfología histórica del griego, trad. Andrés Espinosa Alarcón, Barcelona, Ediciones Avesta, 1983.
  • VV. AA., Griego moderno para filólogos clásicos, Atenas, Ediciones Nefeli, 1999.
Herramientas presonalis